Veiligheid in het magazijn – optimaal voorkomen van de grootste gevaren
Deze video ging de wereld over: Nog net op tijd kon de 40-jarige magazijnmedewerker in het Siberische Krasnojarsk in dekking gaan, voordat met alcohol volgeladen stellingen boven hem instortten, zoals de Daily Mail op haar website laat zien. Hulpdiensten bevrijdden de man uiteindelijk. Hij werd met botbreuken naar het ziekenhuis gebracht. Steeds opnieuw worden spectaculaire ongevallen in opslaghallen bekend. Maar niet allemaal lopen ze zo goed af als deze.
Stellingen, opgeslagen goederen, vorkheftrucks, interne transportvoertuigen – het aantal gevarenbronnen in opslag- en logistiekhallen is groot. Dit heeft verwoestende gevolgen voor de medewerkers. Spectaculaire ongevallen trekken steeds opnieuw de aandacht, maar ook kleinere en middelgrote verwondingen kunnen langdurige gevolgen hebben.
- Magazijnberoepen behoren tot de beroepstakken met de meeste verzuimdagen als gevolg van arbeidsongevallen.
- Alleen in de bouwsector en de landbouwsector waren het er in dezelfde periode vorig jaar meer.
De randvoorwaarden zijn daarbij niet eenvoudig: De werkprocessen worden steeds complexer, de werkvereisten hoger, de druk stijgt – en daarmee het ongevalsrisico. Bedrijven die de gezondheid van hun medewerkers ter harte nemen, hebben echter doeltreffende middelen voor preventie in handen.
Factor mens: veilig met risico omgaan
Bij de meeste ongevallen in opslaghallen en logistiekhallen speelt de menselijke factor een doorslaggevende rol. Dat heeft de BGHW (Berufsgenossenschaft Handel und Warenlogistik) vastgesteld. Daarbij liggen de hoofdoorzaken ofwel in een gebrekkige werkorganisatie, ofwel bij de persoon van de veroorzaker van het ongeval.
- 41% van de arbeidsongevallen is terug te voeren op organisatorische factoren zoals ontoereikende of ontbrekende bedrijfsinstructie, ontbrekende risicobeoordeling of ontbrekende keuringen.
- 37% van de oorzaken is toe te schrijven aan het persoonlijke vlak. Daarbij kunnen individuele fysieke of psychische tekortkomingen evengoed een rol spelen als overtredingen van medewerkers tegen instructies. Ook het niet-doelmatig gebruik van werkmiddelen valt onder dit vlak.
- 12% van de ongevallen is ontstaan door natuurinvloeden, invloeden van derden of geweldsinvloeden, terwijl 10% terug te voeren is op ontbrekende of ongeschikte beveiligingsvoorzieningen en arbeidsmiddelen.
De belangrijkste ongevalsoorzaken magazijn
Letsel met voertuig: hier liggen de risico's
Of het nu een vorkheftruck of handmatig bediende apparaten betreft: ongevallen met interne transportvoertuigen behoren tot de niet te onderschatten gevaren. Maar afhankelijk van het voertuig verschilt het letselrisico aanzienlijk.
Bijzondere voorzichtigheid is geboden wanneer met een heftruck wordt gereden, want hier is het ongevalsrisico bijzonder hoog. Bij circa 70% van de ernstige ongevallen met interne transportmiddelen waren volgens de DGUV (Deutsche Gesetzliche Unfallversicherung) vorig jaar heftrucks betrokken – en daarmee zo vaak als geen ander intern transportvoertuig.
De vraag of de bestuurder van het voertuig gewond raakt, hangt echter dramatisch af van het feit of het gaat om een heftruck of een handmatig bediend intern transportvoertuig.
Bij ongevallen met een heftruck bedraagt de kans dat de bestuurder van het voertuig gewond raakt 25%. Bijna de helft van de gewonden zijn daarentegen mensen die vóór, naast of achter de heftruck met andere werkzaamheden bezig waren en door het voertuig werden geraakt. Daarbij hangt ook de ernst van het letsel beslissend samen met het type voertuig: bij dodelijke ongevallen met interne transportvoertuigen waren vorig jaar volgens gegevens van de DGUV in 100% van de gevallen heftrucks betrokken.
De situatie keert volledig om wanneer het daarentegen gaat om handmatig bediende interne transportvoertuigen. In dit geval is voor de bestuurder van het voertuig de kans met 67% het hoogst dat hij zelf bij het ongeval gewond raakt. Voor mensen die vóór, naast of achter het voertuig met een andere werkzaamheid bezig waren, ligt de ongevalskans in dit geval slechts op 17%.
Verkeerde opslag: gevaar voor lijf en leven
Bij ondeskundige opslag van goederen neemt het ongevalsrisico in het magazijn aanzienlijk toe. Artikelen die op een verkeerde ondergrond of niet stabiel zijn neergezet, kunnen al bij een kleine trilling gaan wankelen of naar beneden vallen. Zijn de stellingen zwaarder beladen dan toegestaan, dan dreigen ze om te vallen of in te storten.
Uitglijden of struikelen – snel gebeurd
Struikelen omdat er een kabel op de vloer ligt, uitglijden over vloeistof – ongevallen van dit type hangen niet samen met typische werkomstandigheden in opslag- en logistiekhallen. Ze behoren echter in alle sectoren tot de hoofdoorzaken van arbeidsongevallen – en komen daarom ook in hoge mate voor in de opslag- en logistieksector.
Dit kunt u beter doen
1. Train uw medewerkers, maar dan goed
Geïnformeerde medewerkers zijn veilige medewerkers: zij houden niet alleen hun ogen open, maar zijn zich er ook van bewust waar in opslag- en logistiekhallen gevaren dreigen. Zo kunnen ze niet alleen in de extreme situatie na een ongeval adequaat reageren, maar zorgen ze ook al vooraf voor dat gevarenbronnen geminimaliseerd en werkprocessen veiliger ingericht kunnen worden.
Hoe sterk werknemers worden blootgesteld aan risico's, hangt allereerst af van hun werkplek. Een belangrijke basis voor de instructie is daarom de risicobeoordeling. Daarnaast zijn er onderwerpen zoals EHBO of gedrag bij brand, die voor alle medewerkers van het bedrijf belangrijk zijn.
Het juiste moment voor instructies:
- Het in dienst nemen van medewerkers – of hun overgang naar een nieuw werkgebied
- Veranderingen in het werkproces
- Bijzondere gelegenheden, bijvoorbeeld na een ongeval
De instructie zal echter alleen werken als deze niet alleen begrijpelijk geformuleerd is, maar ook de veiligheidsbehoeften van het personeel serieus neemt. Bovendien moet ze regelmatig herhaald worden (minstens eenmaal per jaar, bij jongeren zelfs halfjaarlijks).
2. Plan opslag- en logistiekhallen goed
Let al bij de configuratie van uw hal op een aantrekkelijke inrichting van de opslagomgeving. Voldoende ruimte (gemeten aan het grootste ingezette voertuig) en optimale looproutes dragen net zo bij aan de veiligheid van uw medewerkers als de juiste verlichting en een correcte bewegwijzering van de vluchtwegen. Neemt uw opslagbehoefte toe, verlaag dan niet uw normen, maar zorg via innovatieve haloplossingen voor ruimte en daarmee voor veiligheid.
3. Controleer stellingen regelmatig op schade
Een klein stootje met de heftruck – voor de stabiliteit van een stelling kan dat al een groot probleem zijn. Voer een proactief foutmanagement in en onderzoek de stellingen op beschadigingen. Plaats de stellingen stabiel op, bescherm ze tegen omvallen, en belaad ze niet zwaarder dan toegestaan. Onderwerp de stellingen ook los van ongevallen steeds opnieuw aan een controle. Laat de stellingen regelmatig door een vakman inspecteren. Aanrijdbeveiligingsprofielen bieden extra veiligheid.
4. Let op de juiste beschermingsuitrusting
Rode kaart voor medewerkers die zonder geschikte beschermingsuitrusting opslag- en logistiekhallen betreden – terecht. Werkgevers moeten beschermende kleding niet alleen beschikbaar stellen, maar er ook voor zorgen dat deze wordt gedragen.
In opslag- en logistiekhallen worden vooral de volgende kledingstukken gebruikt:
- Veiligheidshesjes
- Hoofdbescherming
- Veiligheidsschoenen
- Gezichtsbescherming
- Gehoorbescherming
Ook handschoenen, werkpakken en weerbescherming zoals jassen en mutsen dienen de gezondheid en veiligheid van de medewerkers. Bij het werken met gevaarlijke stoffen, maar ook bij verhoogde geluidsemissie gelden bijzondere regels. De plaatsing op een gunstige locatie zorgt ervoor dat medewerkers de complete uitrusting snel binnen handbereik hebben en niet uit tijdgebrek afzien van beschermingsmiddelen omdat deze elders zijn opgeslagen.
5. Investeer in de gezondheid van uw medewerkers
Weliswaar bestaan er inmiddels een reeks hulpmiddelen die het werk in opslag- en logistiekhallen vergemakkelijken. Toch zijn de medewerkers daar blootgesteld aan bijzondere lichamelijke belasting. Vooral de kracht die op de wervelkolom inwerkt, maar ook overbelasting van armen en romp kunnen tot langdurige schade leiden. Verminder de krachtinspanning voor uw medewerkers zo veel mogelijk en stel geschikte hulpmiddelen beschikbaar. Informeer regelmatig over de optimale werkhouding. Bied passende hersteltijden aan en ondersteun medewerkers die iets willen doen voor hun fysieke fitheid.
6. Informeer uzelf regelmatig
Wettelijke voorschriften in acht nemen – dat is niet alleen de legale, maar ook de veilige manier om medewerkers adequaat te beschermen. Toch zijn er steeds opnieuw bedrijven die de voorschriften niet correct toepassen. Houd uzelf daarom op de hoogte van welke voorschriften gelden voor een bedrijf van uw omvang. Daarmee staan niet alleen uw medewerkers, maar ook uzelf bij een arbeidsongeval aan de veilige kant.
7. Als het toch gebeurt: de juiste eerste hulp
Zelfs bij de grootste voorzichtigheid zijn ongevallen nooit volledig uit te sluiten. Hoe intensiever werkgevers daarom vooraf met het personeel voorbereiden wat er moet gebeuren wanneer een medewerker gewond raakt, des te zekerder kan ook in een paniseituatie de optimale behandeling gewaarborgd worden. Daarbij is vooral één ding belangrijk: eerst gaat het om de verzorging van de gewonde.
- EHBO'ers binnen het bedrijf moeten passend opgeleid, bekend en bereikbaar zijn.
- EHBO-uitrusting die actueel is, is eenvoudig beschikbaar.
- Noodnummers mogen niet pas gezocht hoeven worden, maar zijn samen met de namen van de contactpersonen op goed toegankelijke plekken te raadplegen.
Wie wordt wanneer hoe geïnformeerd? Ook hier is een duidelijke afspraak vooraf doorslaggevend om geen kostbare tijd te verliezen. Een checklist biedt ook in deze extreme situatie de zekerheid dat aan alles is gedacht en het ongeval op de juiste manier is gemeld. Daarmee kan het later ook als arbeidsongeval worden erkend.
Conclusie
Het werk in opslaghallen en logistiekhallen brengt gevaren met zich mee. Het letselrisico is daarbij sterk afhankelijk van de plek binnen het bedrijf waar gewerkt wordt. Werkgevers zijn wettelijk verplicht om voor de veiligheid van hun medewerkers te zorgen, maar kunnen daarnaast nog veel meer doen. Door een zorgvuldige planning vooraf, passende uitrusting en een optimale training kunnen zij het letselrisico binnen hun bedrijf aanzienlijk verminderen. En medewerkers die zich bewust zijn van de gevaren in hun omgeving, leveren een wezenlijke bijdrage aan ongevallenpreventie: zij beschermen zichzelf en hun collega's.